Zadłużenie Polski poza kontrolą? Senator Bierecki alarmuje: zbliżamy się do 70 proc. PKB

Rosnące zadłużenie państwa ponownie stało się jednym z najgorętszych tematów debaty politycznej. Senator Grzegorz Bierecki ostrzega, że Polska zmierza w kierunku poziomu zadłużenia sięgającego niemal 70 proc. PKB. Jego zdaniem problemem jest nie tylko tempo wzrostu długu, ale także podejście Ministerstwa Finansów do całej sytuacji.

Temat finansów publicznych ponownie wywołuje emocje. Senator Prawa i Sprawiedliwości Grzegorz Bierecki zwrócił uwagę na prognozy dotyczące długu publicznego i wskazał, że w kolejnych latach Polska może znaleźć się w sytuacji, w której zadłużenie będzie stanowiło bardzo dużą część wartości całej gospodarki.

W najnowszej debacie pojawiła się liczba bliska 70 proc. PKB. Nie jest to przypadkowa wartość. Oficjalna strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznych na lata 2026–2029 zakładała, że relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB, liczona według metodologii unijnej, wzrośnie z 65,4 proc. w 2026 r. do 75,3 proc. w 2029 r.

Bierecki ostrzega przed dalszym wzrostem długu

Senator Grzegorz Bierecki od dłuższego czasu zwraca uwagę na problem rosnącego zadłużenia. W jednej z wypowiedzi dotyczących strategii zarządzania długiem wskazywał, że dokument rządowy przewiduje systematyczny wzrost relacji długu do PKB.

Według senatora szczególnie niepokojące jest to, że nie chodzi o jednorazowy skok, lecz o tendencję utrzymującą się przez kolejne lata. Bierecki zwracał uwagę, że zgodnie z wcześniejszymi założeniami relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych miała dojść w 2029 r. do 75,3 proc. PKB.

W praktyce oznacza to, że państwo będzie musiało przeznaczać coraz większe środki na obsługę swoich zobowiązań. Im większy dług, tym większe znaczenie mają bowiem odsetki oraz warunki, na jakich państwo może pozyskiwać kolejne finansowanie.

Co właściwie oznacza 70 proc. PKB?

Warto jednak rozróżnić poszczególne definicje długu. W debacie publicznej często pojawia się określenie „dług publiczny”, ale jego wysokość może być różna w zależności od przyjętej metodologii.

Według oficjalnej strategii Ministerstwa Finansów relacja długu sektora instytucji rządowych i samorządowych, liczona według unijnej metodologii, miała wynieść 65,4 proc. PKB w 2026 r., a następnie wzrosnąć do 75,3 proc. PKB w 2029 r. Jednocześnie państwowy dług publiczny liczony według krajowej definicji miał pozostać poniżej konstytucyjnego limitu 60 proc. w horyzoncie tamtej strategii.

To właśnie różnica między tymi metodami liczenia sprawia, że w przestrzeni publicznej pojawiają się różne liczby. Dlatego hasło „70 proc. PKB” należy traktować przede wszystkim jako polityczne uproszczenie odnoszące się do prognozowanego poziomu zadłużenia liczonego według metodologii unijnej.

Domański pod ostrzałem krytyki

W centrum krytyki znalazł się minister finansów i gospodarki Andrzej Domański. Bierecki zarzucał resortowi, że przyjęta strategia nie daje wystarczających powodów do optymizmu, ponieważ przewiduje dalszy wzrost zadłużenia.

Według relacji z najnowszej debaty senator ocenia, że rząd akceptuje ryzyko związane z dalszym wzrostem długu. Stąd też mocne stwierdzenie, że Polska „idzie na 70 proc. PKB”.

Trzeba jednak podkreślić, że określenie to nie oznacza, iż Polska już dziś ma dług na takim poziomie. Chodzi o prognozy na kolejne lata. Co więcej, najnowsze dokumenty rządowe dotyczące kolejnego okresu planowania zmieniły część wcześniejszych założeń. We wrześniu 2026 r. Rada Ministrów przyjęła strategię zarządzania długiem na lata 2027–2030, według której państwowy dług publiczny ma wzrosnąć do 59,2 proc. PKB w 2029 r., a następnie spaść do 58,3 proc. w 2030 r.

Coraz większy koszt obsługi zadłużenia

Jednym z najważniejszych problemów związanych z wysokim długiem jest koszt jego obsługi. Pieniądze przeznaczane na odsetki nie mogą być jednocześnie wykorzystane na inne potrzeby państwa.

Wcześniejsza strategia Ministerstwa Finansów przewidywała wzrost kosztów obsługi długu Skarbu Państwa do około 2,6–2,7 proc. PKB w 2029 r.

To oznacza, że przy rosnącym zadłużeniu państwo staje przed trudnym zadaniem: musi jednocześnie finansować bieżące potrzeby, inwestycje, programy społeczne oraz spłatę i obsługę wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

Polityczny spór o odpowiedzialność

Debata o zadłużeniu Polski ma również wyraźny wymiar polityczny. Opozycja wskazuje na tempo wzrostu długu i zarzuca rządowi brak wystarczającej kontroli nad wydatkami. Strona rządowa z kolei podkreśla, że część wzrostu zadłużenia wynika z konkretnych potrzeb inwestycyjnych, finansowania programów oraz zobowiązań państwa.

Nie można więc sprowadzić całego problemu wyłącznie do jednej liczby. Istotne jest również to, na co pożyczane są pieniądze, jakie są koszty finansowania, jaki jest wzrost gospodarczy oraz czy państwo posiada wiarygodny plan stabilizacji długu.

Jedno pozostaje jednak bezsporne: kwestia zadłużenia będzie w najbliższych latach jednym z najważniejszych wyzwań dla polskich finansów publicznych. Spór między politykami pokazuje, że granica między odpowiedzialnym finansowaniem rozwoju a nadmiernym zadłużaniem państwa będzie przedmiotem coraz ostrzejszej debaty.

Dla przeciętnego obywatela wysoki dług może wydawać się odległym problemem. W rzeczywistości jego konsekwencje mogą być odczuwalne w przyszłości poprzez wysokość podatków, możliwości zwiększania wydatków publicznych, koszt kredytu czy środki dostępne na inwestycje.

Dlatego ostrzeżenia Grzegorza Biereckiego, niezależnie od politycznej oceny jego słów, wpisują się w szerszą dyskusję o tym, jak szybko powinno rosnąć zadłużenie Polski i gdzie znajduje się granica bezpieczeństwa finansowego państwa.